احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
605
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
سگزبان نامهاى ديگر : لسان الكلب . Cynoglosse - Langue de chien - Dog's tongue - Hound's tongue مشخصات : گياهى است از خانوادهء Boraginaceae ، دوساله و داراى ساقهاى بلند تا هفتاد سانتىمتر و كبود و پوشيده از تار است . برگهاى آن بيضى و دراز ، نرم و موجدار و پوشيده از تار به رنگ غبارى مايل به سفيد كه از نظر درازى و باريكى به شكل زبان سگ است . گلهاى آن قرمزرنگ و به شكل خوشهء پراكندهاند . ريشهء آن ضخيم و گوشتى و كمى دراز دوكىشكل و مقطع آن سفيد و بوى آن تهوعآور و به رنگ خاكستر است . اين گياه معمولا در ارضى سنگلاخ خشك در اروپا : امريكاى شمالى و آسيا انتشار دارد ، در ايران در شمال غرب در آذربايجان در نقاط سنگلاخ و در شمال در مناطق رودبار و مازندران بهطور خودرو ديده مىشود . برگ سگزبان تركيب شيميايى : مادهء عامل تلخ به نام سينوگلوسيدين - آلكالوئيدهاى سينوگلوسين و سينوگلوسئين . خواص درمانى : ضماد تازهء كوبيدهء آن براى درمان بواسير و درمان سوختگىها و تسكين درد و سوزش آنها و التيام زخمهاى سطحى بدن نافع است ، شقاق پستان را درمان مىكند ، خارش پوست را بر طرف مىسازد . ريشهء سگزبان خواص درمانى : 1 - هشت تا ده گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صافكردهء آن را در طول روز تدريجا بنوشيد . مخدّر و مسكّن و ضدّ تشنج است ، خونروى از سينه و اسهال را قطع مىكند . 2 - شصت گرم از تازهء آن را در يك ليتر آب جوش ده تا دوازده ساعت بخيسانيد و آب آن را كمپرس كنيد . براى درمان سوختگىها و تسكين درد و سوزش آنها و التيام زخمهاى سطحى بدن و رفع شقاق پستان و بواسير و خارش بدن نافع است .